การรวบรวมข้อมูลและศึกษาวิเคราะห์กิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์กับประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน

 

       ๑. การจัดหมวดหมู่กิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์
จากการสืบค้นข้อมูลเบื้องต้นพบว่า ยังไม่ปรากฎการจำแนกประเภทกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ในข้อตกลงของ AEC รวมทั้งกิจการประเภทนี้ยังมิได้ถูกดึงออกมาเป็นสาขาที่ต้องเร่งรัดดำเนินการเปิดเสรี อย่างไรก็ตาม หากอ้างอิงตาม WTO/120 (Services sectoral classification list) แล้วพบว่า กิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ถูกจัดไว้เป็นธุรกิจบริการประเภทโสตทัศน์ (Audiovisual) ซึ่งเป็นหมวดหมู่ย่อยภายใต้บริการสาขาการสื่อสาร (Communication Services) ซึ่งประกอบด้วย ธุรกิจการฉายภาพยนตร์ ธุรกิจด้านรายการวิทยุและโทรทัศน ธุรกิจการส่งสัญญาณออกอากาศทางวิทยุและโทรทัศน์ ธุรกิจบันทึกเสียง และอื่นๆ โดยบริการโสตทัศน์เป็นหนึ่งในสาขาการบริการที่ประเทศสมาชิก WTO มีการผูกพันในระดับต่ำภายใต้ GATS โดยมีสมาชิกเพียง 30 ประเทศเท่านั้นที่ยื่นข้อผูกพัน โดยเน้นการบริการที่เกี่ยวกับภาพยนตร์มากกว่าบริการวิทยุโทรทัศน์และวิทยุกระจายเสียง

       ๒. ความเกี่ยวข้องกับแผนงานสำคัญใน AEC Blueprint จากการสืบค้นพบว่า ภายใต้ AEC Blueprint ประกอบด้วย ๔ ส่วนหลัก ได้แก่

๑) การเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียว โดยให้มีการเคลื่อนย้ายสินค้า บริการ การลงทุน และแรงงานมีฝีมืออย่างเสรี และการเคลื่อนย้ายเงินทุนอย่างเสรีมากขึ้น รวมทั้งการส่งเสริมการรวมกลุ่มสาขาสำคัญของอาเซียนให้เป็นรูปธรรม

๒) การสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจของอาเซียน ซึ่งให้ความสำคัญกับประเด็นด้านนโยบายที่จะช่วยส่งเสริมการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจ เช่น กรอบนโยบายการแข่งขันของอาเซียน การคุ้มครองผู้บริโภค สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ นโยบายภาษี และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน (การเงิน การขนส่ง เทคโนโลยีสารสนเทศ และพลังงาน)

๓) การพัฒนาเศรษฐกิจอย่างเสมอภาค โดยการพัฒนา SMEs และการเสริมสร้างขีดความสามารถผ่านโครงการต่างๆ เช่น โครงการริเริ่มเพื่อการรวมกลุ่มของอาเซียน (Initiative for ASEAN Integration: IAI) เพื่อลดช่องว่างการพัฒนาทางเศรษฐกิจ

๔) การบูรณาการเข้ากับเศรษฐกิจโลก เน้นการปรับประสานนโยบายเศรษฐกิจของอาเซียนกับประเทศภายนอกภูมิภาค รวมทั้งส่งเสริมการสร้างเครือข่ายในด้านการผลิต/จำหน่ายภายในภูมิภาคให้เชื่อมโยงกับเศรษฐกิจโลก

ใน ๔ เป้าหมายหลักดังกล่าวปรากฎว่า มีการทำข้อตกลงในกลุ่ม AEC ในด้านธุรกิจบริการในเป้าหมายแรกคือ การเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียว ในประเด็นการเคลื่อนย้ายบริการอย่างเสรีและการเคลื่อนย้ายแรงงานฝีมืออย่างเสรี

       ๓. ข้อผูกพันการเปิดเสรีบริการในธุรกิจโสตทัศน์ (Audiovisual services)
       ข้อมูลจากกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า การจัดทำข้อผูกพันการเปิดเสรีภาคบริการในปัจจุบัน สมาชิกอาเซียนแต่ละประเทศได้จัดทำข้อผูกพันมาแล้ว ๗ ชุด และกำลังอยู่ระหว่างการปรับปรุงข้อผูกพันชุดที่ ๘ เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายคือ การเปิดเสรีบริการ ๘๐ สาขาบริการ การเปิดตลาดให้ธุรกิจอาเซียนถือหุ้นเกินกึ่งหนึ่ง และลดข้อแตกต่างในการปฏิบัติต่อนักธุรกิจอาเซียนให้ทัดเทียมกับนักธุรกิจในชาติ ส่วนข้อผูกพันชุดต่อ ๆ ไปจะยื่น ในแต่ละรอบการเจรจา จนบรรลุเป้าหมายเปิดตลาดในปี ๒๕๕๘

สำหรับรูปแบบการเปิดตลาดบริการนั้นแบ่งเป็น ๔ รูปแบบ (Mode) ได้แก่
Mode 1 การให้บริการข้ามแดน (Cross-border supply)
Mode 2 การใช้บริการข้ามประเทศ (Consumption abroad)
Mode 3 การลงทุนธุรกิจบริการ (Commercial presence)
Mode 4 การทำงานระหว่างประเทศ (Presence of natural persons)
ข้อมูลล่าสุดในข้อเสนอผูกพันการเปิดตลาดการค้าบริการของไทยชุดที่ ๘ ภายใต้กรอบความตกลงว่าด้วยบริการของอาเซียน มีการกำหนดแนวทางการเจรจาเกี่ยวกับธุรกิจบริการ โสตทัศน์ให้เปิดเฉพาะในส่วนการผลิตและจำหน่ายภาพยนตร์และวิดีโอ (ไม่รวมโฆษณา) ธุรกิจบันทึกเสียง และธุรกิจโสตทัศน์อื่น ๆ สำหรับบริการที่เกี่ยวข้องกับกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ประกอบด้วย
๑) ธุรกิจการผลิตรายการสำหรับวิทยุและโทรทัศน์ (CPC 9613)

  • ไทยผูกพันการเปิดตลาดแบบไม่มีเงื่อนไขสำหรับ Mode 2 แต่ ไม่ผูกพัน Mode 1 กล่าวคือ ยังไม่ผูกพันให้มีการแพร่ภาพรายการทีวี (television content) อย่างเสรีระหว่างประเทศ
  • ไทยอนุญาตให้อาเซียนเข้ามาทำธุรกิจได้ โดยให้ต่างชาติมีสิทธิถือหุ้นได้ไม่เกินร้อยละ ๔๙
  • ไทยอนุญาตให้ต่างชาติประเภท Business Visitors (ผู้แทนทางธุรกิจ) เข้ามาได้ ๙๐ วันและ Intra-Corporate Transferee (ผู้โอนย้ายระหว่างบริษัทในเครือ) เข้ามาทำงานได้ ๑ ปี และขอต่ออายุได้ ๓ ครั้ง ๆ ละ ๑ ปี ตามที่ระบุไว้ในข้อผูกพันทั่วไป หรือ Horizontal Commitment

๒) ธุรกิจการส่งสัญญานออกอากาศทางวิทยุและโทรทัศน์ (CPC 7524)
ประเทศไทยยังไม่มีข้อผูกพันในทุกรูปแบบ และในทุกเวทีการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ

       ๔. ข้อเสนอเบื้องต้นเกี่ยวกับบทบาท กสทช.
       จากข้อมูลดังกล่าวทั้งหมดข้างต้น พบว่าปัจจุบันธุรกิจบริการในสาขาโสตทัศน์ (Audiovisual) โดยเฉพาะในบริการที่เกี่ยวข้องกับกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์นั้นยังไม่มีการหยิบยกขึ้นมาเจรจาในรายละเอียด รวมทั้งไม่มีหน่วยงานของรัฐใดเป็นผู้แทนหลักในการเจรจาที่ชัดเจน ในอดีต การเจรจาข้อผูกพันในเวทีการค้าระหว่างประเทศ กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศเป็นผู้ดำเนินการโดยขอข้อมูลหรือเชิญผู้แทนจากกรมประชาสัมพันธ์มาร่วมหารือในเวทีอาเซียนเนื่องจากธุรกิจบริการประเภทนี้ไม่ได้เป็นบริการในสาขาเร่งรัด จึงยังไม่ถูกดึงออกมาพูดถึงมากนัก ข้อมูลที่ปรากฏล่าสุดในข้อเสนอผูกพัน
การเปิดตลาดบริการของไทยชุดที่ ๘ บริการประเภทนี้ยังเดินตามแนวทางบริการอื่นๆ อาทิ ในประเด็นการอนุญาตให้ผู้ประกอบกิจการของอาเซียนเข้ามาทำธุรกิจได้โดยมีสัดส่วนหุ้น ๔๙% ภายในปี ๒๕๕๓ และอาจต้องเปิดตลาดตามเป้าหมายให้อาเซียนเข้ามาทำธุรกิจในสัดส่วน ๕๑% ภายในปี ๒๕๕๖ และเปิดถึง ๗๐% ในปี พ.ศ. ๒๕๕๘
       ดังนั้น กสทช.อาจต้องเตรียมการให้ข้อมูลประกอบการเจรจา และอาจต้องกำหนดนโยบายหรือท่าทีเพื่อการเจรจาในธุรกิจด้านวิทยุและโทรทัศน์ และธุรกิจการส่งสัญญานออกอากาศทางวิทยุ โทรทัศน์ ในสาขาโสตทัศน์ ในเรื่องต่างๆ อาทิ
       ๑) ในแง่การเปิดตลาดบริการในธุรกิจประเภทนี้ควรต้องพิจารณากำหนดนโยบายว่าควรยอมรับการเปิดเสรีการลงทุนในกลุ่มอาเซียนไปถึงการเปิดให้อาเชียนเข้ามามีสัดส่วนการถือหุ้นในบริการถึง ๗๐% ในปี ๒๕๕๘ หรือไม่ หรือควรขอเป็นสาขาที่ขอสงวนไว้ด้วยเหตุผลใด
       ๒) ในประเด็นการเคลื่อนย้ายแรงงานฝีมืออย่างเสรี ภายใต้ข้อตกลงยอมรับร่วม (MRA) ที่กำหนดให้นักวิชาชีพในอาเซียนสามารถจดทะเบียนหรือขอใบอนุญาตประกอบวิชาชีพในประเทศอาเซียนอื่นได้โดยยังต้องปฏิบัติตามกฏระเบียบภายในของประเทศนั้นๆ สำนักงาน กสทช.อาจมีบทบาทในการสนับสนุนข้อมูลบางส่วนเพื่อการเจรจาในรายละเอียดหรือเตรียมหาแนวทางส่งเสริมให้บุคคลากรในวิชาชีพกระจายเสียงและโทรทัศน์สามารถตั้งรับและแข่งขันได้ในระดับอาเซียนต่อไป
       ๓) การให้ข้อมูลเพื่อประกอบการกำหนดกติกาการแข่งขันที่เป็นธรรมในภูมิภาคและสร้างเครือข่ายหน่วยงานกำกับดูแลด้านนโยบายการแข่งขัน รวมทั้งการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันและการปรับตัวของผู้ประกอบการในระดับ service provider
       ๔) การให้ความร่วมมือและให้ข้อมูลเพื่อดำเนินการตามแผนแม่บท แผนงาน และยุทธศาสตร์สำคัญๆของกลุ่มอาเซียน โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสาร กิจการกระจายเสียง และกิจการโทรทัศน์ เป็นต้น

 


 

รวบรวมข้อมูลโดยนางรมิดา จรินทิพย์พิทักษ์
รักษาการผู้อำนวยการกลุ่มงานส่งเสริมการแข่งขันและกำกับดูแลตนเอง
สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม